CÚRAM NA BEATHA AR NA BÓITHRE  

s bronntanaisí luachmhara ó Dhia iad an bheatha agus an tsláinte.  Chuir Sé faoinár gcúram iad.  Tá dualgas orainn aire a thabhairt daofa agus gan iad a chur i mbaol tré mhí-iompar gan chúram.  Áit amháin a gcuirtear i  mbaol iad is ea ar na bóithre.  Maraíodh níos mó ná 300 duine i dtimpistí bóthair in Éirinn anuraidh.  I nDún na nGall féin faigheann thart fá 20 duine bás gach bliain i dtaismí bóthair.  Gortaítear na mílte eile ar na bealaigh móra agus fágtar cuid mhór acu creapalta ar feadh a saoil.  Cé gur fíor gur earráidí agus dearmaid dhaonna is cúis le cuid dena básannaí agus dena gortaithe seo is iad barraíocht luais, easpa cúraim, úsáid ólacháin agus drogannaí is ciontaí leis an chuid is mó acu.  

Tá an bheatha dhaonna beannaithe.  ‘Sé Dia a chruthaigh í agus is Eisean amháin Tiarna na Beatha.  Níor cheart do dhuine ar bith a bheatha féin nó beatha dhaoine eile a scrios ná a chur i gcontúirt.  Is mian le Dia go dtabharfadh muid aire mhaith réasúnta dár mbeatha agus dár sláinte.  Sin cuid den chúigiú aithne: ‘Ná dean marú’ (Deot. 5:17).  Dá bhrí sin, tá an iomarca d’aon rud ná d’aon chineál a chuireas an bheatha i mbaol mí-mhorálta.  Deir Caiticiosma na hEaglaise Caitlicí: ‘Tromchion a dhéanann siad siúd a chuireann a slándáil féin agus slándáil daoine eile i mbaol ar na bóithre, ar muir nó san aer, de dheasca meisceoireachta nó ródhúil sa luas’ (Uimh. 2290).  

TIOMÁIN GO CÚRAMACH

á bhrí sin, molaim go láidir do gach duine a úsáideann na bóithre tiomáint go cúramach, a bheith umhal do rialacha an bhóthair agus meas a thaispeáint do thiománaithe eile.  Bí foighdeach agus tuigsineach.  Coinnigh do fheithicil in ord agus in eagar mhaith mheicniúil.  Glac sos má bhíonn tuirse nó codladh ort.  Ná bí feiceálach ná giodalach nuair atá tú ag tiomáint.  Ná bí ag pasáil fheithiclí eile go contúirteach ná go ciotach.  Ná bris an teora luais agus tú ag deifriú (chun na síotaíochta).  Cuimhnímis uilig gur minic gurb é an bás an toradh a bhíonn ar thiomáint faoi thionchur an ólacháin.  Tig linn sult a bhaint as rudaí, ach an mheasaracht a chleachtadh i dtólamh.   

Tá do bheatha féin agus beatha dhaoine eile ró-luachmhar lena gcur i mbaol.  Ní thuilleann do bheatha a leithéid de bhaol óir tá tú luachmhar, iontach luachmhar i súile Dé. Ná cuir ó rath a bhfuil beartaithe Aige duit anseo ar talamh.  Ná scrios na dearudaí a bheadh i ndán Aige duit dá mairfeá beo.  

Chomh maith le sin, tá tú iontach luachmhar i súile mhórán daoine a bhfuil aithne acu ort – do thuismitheoirí, do theaghlach, do chairde, do chomrádaithe.  D’fhágfadh do bhás – arbh fhéidir a sheachaint – bearna mhór nach bhféadfaí a líonadh go deo ina saol.  

Tá do bheatha luachmhar duit féin fosta.  Ná téigh sa tseans a scriosfadh nó a mhillfeadh í ar feadh do shaoil.  Muna bhfuil do bheatha agat, caidé eile atá agat anseo ar talamh?  

Dúirt an Pápa Pius XII na focail seo le tiománaithe na blianta fada ó shin nuair nach raibh mórán feithiclí ar an bhealach:  

‘Ná déan dearmad meas a bheith agat ar na daoine eile atá ag úsáid an bhealaigh.  Bí béasach le tiománaithe eile agus leo seo atá ag siúl agus tabhair cothrom na Féinne dóibh.  Bí bródúil as a bheith ábalta an bhuaidh a fháil ar an easpa foighde atá nádúrtha go leor in amannaí…ionas go mbeidh do dhea-bhéasa ina gcomharthaí ar an fhíor-charthannacht.  Ar an dóigh sin, ní hé amháin go mbeidh tú ábalta taismí gránna a sheachaint, ach beidh tú ábalta fosta uirlís úsáideach duit féin agus do dhaoine eile a dhéanamh den ghluaisteán, uirlis atá ábalta fíorphléisiúr a thabhairt duit.’  

TÁBHACHT NA hURNAÍ

úirt Íosa go mba é féin an ‘Bealach’ (Eoin 14:6), an ‘slí’ a threoraíonn muid chuig ár sprioc síoraí.  Cosnóidh sé muid agus muid ag taisteal na mbóithre.  Déanann sé seo go minic tré idirghuí a chuid Aingeal agus Naomh.  Deir Salm 91:

‘A Thiarna, mo dhídean tú!

Ní thiocfaidh aon urchóid i d’aice..

Óir thug sé ordú dá aingil i do thaobh:

tú a chosaint i do shlite go léir…’

(Salm 91:9-11).  

Ba chóir dúinn urnaí a dhéanamh agus dóchas a bheith againn ina chúram cosanta.   

Abair paidir nuair a bhéas tú ag dul i gceann an bhealaigh, fiú amháin má tá an turas gairid.  Guidh chuig an Mhaighdean Mhuire, Oilithreach, Muire an róid, nó chuig Naomh Christopher nó chuig d’aingeal coimhdeachta nó chuig an Ardaingeal Rafael a bhí i gcuideachta Thóibias ar a thuras agus atá ina Phátrún agus ina Chosantóir ag taistealaithe.  ‘Cé go n-iarrann muid orthu seo atá sna Flaithis a bheith ag idirghuí ar ár son, níor cheart dearmad a dhéanamh don tábhacht atá le Comhartha na Croise a dhéanamh ag tús turais.  Nuair a dhéanann muid Comhartha na Croise cuirimid muid féin faoi choimirce na Tríonóide.  Dírítear ár n-aird ar Dhia, an tAthair, ár gCruthaitheoir agus ár gcinniúint.  Cuirtear muid faoi chúram ár dTreoraí, Íosa Críost, (Eoin 8:12).  Cuireann scéal Emmaus (Lúcás 24: 13-35) ar ár súile dúinn go gcastar an Tiarna orainn ar an bhealach, go dtéann sé ar lóistín ina dtithe seo a thugas cuireadh dó, go dtaistealann sé linn agus go suíonn sé ag ár dtaobh.  Agus faoi dheireadh, tugann Comhartha na Croise ar ais chuig an Spiorad Naomh, Tiarna agus bronntóir na Beatha, muid.  Soilsíonn an Spiorad Naomh intinn na ndaoine a ghlaonn air agus tugann sé bronntanas na heagna daofa le cuidiú leo ceann scríbe a bhaint amach.’      (Treoirlínte Chúram Bóithre, Uimh. 59, 19-6-2007)  

Tig turas fada a ghiorrú agus a dhéanamh níos sábháilte má deirtear urnaí lena linn, an Paidrín, mar shampla.  Is deas an nós é do choisreacadh a dhéanamh nuair a tchí tú Teach Pobail nó reilig ar an bhealach.  Coinníonn tiománaithe go leor buidéal beag uisce coisreactha nó bonn beannaithe (miraculous medal) nó bratóg Bhríde nó créafóg Ghartáin nó cárta ar a bhfuil paidir do thiománaithe ina bhfeithicil.  Is nós inmholta é dhul chuig an tsagart le feithicil úr a choisreacadh.  Cuidíonn na deabhóidí seo uilig le muid a chosaint agus a chumhdach ar a bhealach nó méadaíonn siad ár ndóchas i nDia a ghránn muid agus ar cúram leis muid.  

Ní thig linn sábháilteacht ar na bóithre a fhágáil i lámha na n-údaráisí cuí agus na maor tráchta amháin.  Mar dhaoine a bhfuil creideamh acu, tá sé de dhualgas orainn tiomáint go cúramach, meas a bheith againn ar dhaoine eile agus coimirce na nAingeal agus na Naomh a lorg agus muid ar ár dturas go ceann  scríbe.  

Molaim go láidir dona tiománaithe uilig meas a bheith acu ar Rialacha an Bhóthair le bronntanas na Beatha a thug Dia dúinn a chosaint.  Beidh an bheatha i mbaol go dtí go n-athraí muid ár ndearcadh ar úsáid na mbóithre.   

Go gcumhdaí na hAingle sibh uilig ar bhur dturas.  

Go soirbhí Dia daoibh agus go n-éirí an bóthar libh.  

+ Pilib Ó Buaidhe, O.C.D.

Easpag Ráth Bhoth

Chríost Liom  

Críost liom, Críost ionam,

Críost romhan, Críost i mo dhiaidh.

Críost faoim, Criost os mo chionn,

Críost ar mo laimh dheis, Críost ar mo láimh chlé,

Críost ar mo shuí, Críost ar mo luí, Críost ar m’éirí,

Críost i gcroí achan duine a smaointíos orm,

Críost i mbéal achan duine a labhras liom,

Críost i ngach súil a dhearcas orm,

Críost i ngach cluas a éisteas liom.